Tổng quan về hai loại ba kích

Ba kích là loại cây dây leo mọc hoang hoặc được trồng nhiều ở vùng núi phía Bắc Việt Nam, nổi tiếng với phần rễ củ có giá trị cao trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, trên thực tế có hai loại ba kích phổ biến là ba kích tím và ba kích trắng, khác nhau về màu sắc, dược tính và giá trị sử dụng. Hiểu rõ đặc điểm từng loại sẽ giúp người dùng lựa chọn đúng loại ba kích có công dụng tốt nhất cho sức khỏe.

2.1. Giới thiệu về ba kích tím

Ba kích tím được xem là loại quý và có dược tính mạnh nhất trong họ ba kích. Củ có phần thịt màu tím đậm hoặc tím hồng, bên ngoài thường có lớp vỏ nâu sẫm, nhiều nếp nhăn. Khi cắt ra, màu tím của thịt củ rõ ràng và đậm hơn khi tiếp xúc với không khí.

Loại ba kích này thường mọc tự nhiên ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Bắc Giang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hà Giang – nơi có khí hậu mát mẻ, đất đai giàu khoáng chất, giúp dược tính trong củ được tích tụ cao hơn.

Theo Đông y, ba kích tím có vị cay ngọt, tính ấm, tác động chủ yếu vào kinh Thận, được sử dụng trong nhiều bài thuốc giúp tăng cường sinh lý nam, bổ thận tráng dương, mạnh gân cốt và hỗ trợ điều hòa nội tiết. Ngoài ra, các nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy ba kích tím chứa nhiều hoạt chất anthocyanin và flavonoid – giúp chống oxy hóa, tăng sức đề kháng và cải thiện tuần hoàn máu.

Nhờ dược tính mạnh và công dụng toàn diện, ba kích tím là lựa chọn hàng đầu để ngâm rượu và bào chế thuốc bổ.

Xem thêm: Tác dụng của ba kích trong Đông Y như thế nào

2.2. Giới thiệu về ba kích trắng

Trái ngược với ba kích tím, ba kích trắng có phần thịt củ màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, vỏ ngoài sáng hơn, khi bóc ra không có sắc tím đặc trưng. Loại này mọc tự nhiên lẫn với ba kích tím hoặc được trồng phổ biến hơn vì sinh trưởng nhanh, dễ thu hoạch.

Tuy có hình dáng tương đối giống nhau, nhưng ba kích trắng chứa hàm lượng hoạt chất thấp, dược tính yếu, vị nhạt và mùi nhẹ hơn nhiều. Vì vậy, nếu dùng để ngâm rượu hay làm thuốc, hiệu quả thường không cao.

Trên thị trường, ba kích trắng có giá rẻ hơn đáng kể, đôi khi bị một số nơi lợi dụng để giả làm ba kích tím nhằm tăng lợi nhuận. Do đó, người tiêu dùng cần biết cách nhận diện rõ ràng để tránh mua nhầm loại kém chất lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng.

Xem thêm: Tác dụng tuyệt vời của ba kích, cây thuốc quý

Phân biệt ba kích tím và ba kích trắng

Để giúp người đọc dễ dàng nhận biết sự khác biệt giữa ba kích tím – loại có giá trị dược liệu cao nhất và ba kích trắng – loại thường bị nhầm lẫn hoặc dùng để làm giả, bảng dưới đây tổng hợp các đặc điểm nhận dạng điển hình của cây, củ và ruột ba kích.

Mẹo nhỏ:

• Nếu đặt hai củ cạnh nhau, bạn sẽ thấy ba kích tím sẫm hơn và vỏ “già” hơn, còn ba kích trắng trông “non” và sáng bóng hơn.
• Một số nơi có thể dùng phẩm màu để nhuộm ba kích trắng thành tím. Bạn có thể kiểm tra bằng cách ngâm thử một lát củ trong rượu trắng vài phút – nếu ra màu tím nhanh và đều, khả năng cao là hàng nhuộm.
• Nhận biết khi ngâm rượu: Ba kích tím sẽ cho rượu màu tím than hoặc tím đỏ ánh rượu vang, nhìn đậm và sang. Ba kích trắng rượu chỉ vàng nhạt hoặc trong suốt, không chuyển tím dù ngâm lâu.

Chỉ cần ghi nhớ 4 tiêu chí trên, bạn hoàn toàn có thể tự phân biệt hai loại ba kích dễ dàng, tránh mua nhầm loại kém chất lượng và đảm bảo hiệu quả tốt nhất khi sử dụng.

Xem thêm: Hình ảnh nhận dạng cây ba kích

Cách chọn mua ba kích tím chuẩn

Trên thị trường hiện nay, không ít cơ sở trộn lẫn ba kích trắng hoặc ba kích kém chất lượng rồi rao bán dưới tên “ba kích tím rừng” để tăng lợi nhuận. Vì vậy, người tiêu dùng cần biết cách nhận diện và chọn đúng loại thật để đảm bảo hiệu quả sử dụng và an toàn cho sức khỏe.

1. Ưu tiên mua củ còn nguyên vỏ và chưa tách lõi

Ba kích tím thật khi còn nguyên củ sẽ dễ phân biệt hơn: vỏ nâu sẫm, xù xì, có nhiều nếp nhăn, khi bóc ra thịt màu tím đậm hoặc tím hồng. Những loại đã bóc lõi, thái lát sẵn thường rất khó kiểm chứng nguồn gốc, dễ bị trộn hàng giả hoặc hàng kém chất lượng.

2. Kiểm tra màu rượu khi ngâm thử

Một cách đơn giản để nhận biết là ngâm thử vài củ trong rượu trắng:

• Nếu rượu chuyển sang màu tím than hoặc tím hồng chỉ sau 1–2 ngày, đó là ba kích tím thật.
• Nếu rượu vẫn trong suốt hoặc chỉ hơi vàng nhạt, khả năng cao là ba kích trắng.

Xem thêm: Rượu ba kích tím có tác dụng gì với sức khỏe

3. Chọn mua ở địa chỉ uy tín, có kiểm định rõ ràng

Nên mua tại nhà thuốc Đông y, cửa hàng dược liệu, hoặc thương hiệu uy tín có giấy chứng nhận nguồn gốc, kiểm định an toàn. Hạn chế mua hàng trôi nổi trên mạng, đặc biệt là hàng có giá rẻ bất thường, không rõ nơi thu hái hay vùng trồng.

4. Ưu tiên ba kích rừng hoặc trồng tự nhiên

Ba kích tím rừng thường củ nhỏ, vỏ dày, màu tím sẫm, vị đậm hơn, trong khi ba kích trồng công nghiệp củ to, màu nhạt, dược tính yếu hơn. Dù giá cao hơn, nhưng ba kích rừng vẫn được giới sành rượu và Đông y đánh giá là “đáng tiền”.

5. Không nên tin vào màu sắc nhân tạo

Một số nơi nhuộm màu tím cho ba kích trắng để đánh lừa người mua. Vì vậy, nếu thấy củ có màu tím quá đều, bám cả ra tay, hoặc rượu ngâm ra màu tím chỉ sau vài phút, nên nghi ngờ hàng bị nhuộm phẩm màu.

Mẹo nhỏ: Khi mua lần đầu, bạn nên mua thử số lượng ít để kiểm tra màu sắc và mùi vị khi ngâm rượu. Nếu đạt màu tím tự nhiên, thơm nhẹ và vị hơi chát, đó là dấu hiệu của ba kích tím thật.

Bài viết trên là toàn bộ thông tin giúp các bạn phân biệt được đâu là ba kích tím, đâu là ba kích trắng. Về hình ảnh cây ba kích cũng như củ và thành phẩm ba kích sau khi ngâm rượu, mong là sẽ giúp các bạn thêm những thông tin hữu ích để chọn lựa loại ba kích cần dùng.

Chia sẻ

Chia sẻ

Mật ong hiện đang được bán tràn lan trên thị trường khó kiểm soát được chất lượng sản phẩm

Công dụng của mật ong đối với sức khỏe

Mật ong là chất lỏng sánh, mùi thơm, vị rất ngọt. Mật ong được biết đến là một gia vị trong nấu ăn, thế nhưng nguyên liệu tự nhiên này còn chứa nhiều chất dinh dưỡng, chất chống oxy hóa và các thành phần khác có tác dụng chữa bệnh.

Chữa ho khan, ho đờm

Dùng mật ong chữa ho là một cách trị ho dân gian mà rất nhiều người đã áp dụng và đạt được hiệu quả rõ rệt. Dưới đây là một số cách trị ho bằng mật ong mà bạn có thể áp dụng:

Bài thuốc mật ong quất:

• Chọn 3-4 quả quất xanh, rửa sạch, cho vào 1 cái chén nhỏ. Đổ mật ong ngập quất và hấp trong nồi cơm (hoặc hấp cách thủy) khoảng 15 phút. Sau khi hấp xong có thể uống trực tiếp, từ từ để nước mật trôi xuống họng là dịu và giảm ho.

Chữa bỏng

Mật ong có tác dụng khử trùng, giảm viêm và sưng tấy. Do đó, từ xa xưa, loại thực phẩm này đã được dùng như một loại thuốc để trị bỏng tại nhà và ngăn ngừa nhiễm trùng. Bên cạnh đó, loại mật ngọt này còn có thể rút ngắn thời gian phục hồi của da sau khi bị tổn thương mà không để lại quá nhiều sẹo.

Ngăn ngừa trào ngược dạ dày – thực quản

Trong bài viết trên tạp chí British Medical Journal, GS Mahantayya V Math thuộc Đại học Y ở Kamothe (Ấn Độ) đã khẳng định: “Mật ong với độ kết dính gần 126 lần cao hơn độ kết dính của nước – phủ kín thành đường tiêu hóa, tạo rào cản ngăn ngừa chứng trào ngược dạ dày – thực quản”.

Nâng cao hiệu quả chữa lành vết thương

Tác dụng của mật ong có thể giúp khử trùng và làm lành vết thương nhanh chóng. Đồng thời, nó còn có công dụng giúp giảm đau, hạn chế mùi và thu nhỏ kích cỡ của vết thương. Thực phẩm này cũng hỗ trợ tiêu diệt các vi khuẩn chống lại thuốc kháng sinh hoặc tình trạng lở loét trong thời gian dài.

Trị mụn trứng cá hiệu quả

Mật ong đem lại nhiều lợi ích làm đẹp tuyệt vời cho chị em phụ nữ. Tính kháng khuẩn và kháng nấm của mật ong có thể ngăn chặn vi khuẩn hình thành mụn trứng cá. Ngoài ra, đặc tính chống viêm của thực phẩm này cũng sẽ làm dịu tình trạng sưng đỏ và kích ứng da.

Cách thực hiện:

• Đắp một ít mật ong nguyên chất lên vùng da bị mụn trứng cá và ngồi chờ trong 10–15 phút. Sau đó, rửa sạch bằng nước ấm.
• Bạn cũng có thể thử một số công thức làm mặt nạ mật ong trị mụn trứng cá kết hợp với với các nguyên liệu tự nhiên khác để tăng hiệu quả chữa trị.

Tham khảo thêm: Mẹo trị mụn trứng cá bằng cây chó đẻ

Dưỡng ẩm và làm trắng da

Mật ong là một chất dưỡng ẩm dành cho da nhạy cảm hoàn toàn tự nhiên, có tác dụng hút ẩm từ không khí và thấm sâu vào da. Bên cạnh đó, chất chống oxy hóa và vitamin C là hai thành phần giúp bảo vệ da khỏi tác động của ánh nắng mặt trời, đồng thời ngăn ngừa quá trình lão hóa da

5 cách nhận biệt mật ong thật, giả

1. Dùng hành tươi thử mật ong

Cách làm: Lấy cọng hành tươi nhúng vào cốc mật ong

Kết quả:

• Cọng hành héo = >> mật ong nguyên chất thật
• Cọng hành không héo =>> Mật ong giả, pha tạp

Mật ong thật làm cọng hành bị héo

2. Thử mật ong thật với trứng gà

Cách làm: Cho lòng đỏ trứng gà vào 1 cái bát. Sau đó, đổ mật ong lên ngập trứng để khoảng 5-7 tiếng

Kết quả:

• Mật ong làm chín trứng =>> Mật thật
• Trứng không chín =>> Mật giả

Mật ong thật làm chín trứng gà

3. Nhỏ vào cốc nước lọc

Cách làm: Bạn lấy một cốc nước lọc sạch, nguội và nhỏ mật ong vào

Kết quả:

• Mật ong không tan mà tròn vo rơi xuống đáy cốc => mật thật
• Mật tan ngay khi rơi xuống nước => Mật giả

Khi cho mật ong vào nước, mật ong thật không bị pha loãng

4. Thử mật ong với giấy thấm

Cách làm: Nhỏ 1 giọt mật ong lên giấy thấm nếu mật ong tròn vo, không thấm ra giấy thì đấy là mật ong thật. còn ngược lại, nếu mật loang ra, thấm ngay vào giấy thì là mật ong giả.

Tuy nhiên, bạn cần biết rằng trong mật ong chứa rất nhiều chất dinh dưỡng và trong mật ong chứ đến 17,2% là nước. Và lượng nước trong mật cao hay thấp còn tùy thuộc vào loại mật, vào mùa khai thác mật (mùa mưa, hay mùa nắng ráo).

Kết quả: 

• Mật càng loãng =>> Nhỏ vào giấy càng nhanh loang
• Mật càng đặc =>> Loang chậm hơn

Mật ong đặc sẽ loang chậm hơn trên giấy thấm

5. Cho mật ong vào ngăn đá tủ lạnh

Cách làm: Cho một hũ mật ong nhỏ vào ngăn đá tủ lạnh 7h – 1 ngày

Kết quả:

• Nếu mật ong cô đặc, quánh lại dẻo như kẹo kéo => Mật thật
• Nếu mật cô lại nhưng cứng ngắc và lắng cặn đường => Mật pha, kém chất lượng, mật giả

Mật ong kém chất lượng sẽ có lớp cặn đường khi bỏ trong tủ đá

Chia sẻ

Chia sẻ

1. Cà gai leo dại có đặc điểm gì?

Cà gai leo dại thực tế là cây cà dại hoa trắng (Solanum torvum) có những đặc điểm như sau:

• Chiều cao: Cây nhỏ, thường cao từ 2 đến 3 mét.
• Thân cây: Thân có nhiều cành mềm, ít gai và được phủ nhiều lông hình sao.
• Lá: Lá mọc so le, phiến lá hình trứng, chia thành nhiều thùy. Lá có kích thước dài từ 8 đến 20 cm và rộng từ 6 đến 18 cm, cuống lá dài từ 1 đến 10 cm.
• Hoa: Hoa mọc thành chùm ở kẽ lá, có màu trắng và nhị vàng. Mặt ngoài của hoa có lông.
• Quả: Chùm quả nhỏ màu xanh hình cầu, khi chín có màu vàng.

Phân bố:

Cây cà dại hoa trắng thường mọc hoang ở ven đường, bãi đất trống, và ruộng đồng. Cây phổ biến ở các tỉnh trung du và miền núi Việt Nam. Ngoài ra, cà dại cũng xuất hiện ở nhiều nước nhiệt đới châu Á khác như Ấn Độ, Sri Lanka, Indonesia, và vùng Nam Trung Quốc.

2. Hình ảnh phân biệt cà dại và cà gai leo, cà độc dược

Các loài trong họ Cà thường mang nhiều đặc điểm hình thái khá giống nhau, do vậy để xác định chính xác tên danh pháp của loài đó, cần xem xét kỹ và đối chiếu các đặc điểm hình thái đặc biệt là hoa và quả. Dưới đây là bảng so sánh một số cây cà khác nhau

Cũng vì có hình dạng khá giống với cà gai leo nên nhiều người nhầm tưởng cà dại hoa trắng có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến gan như viêm gan, xơ gan, giải độc gan hạ men gan. Thực tế, cà dại hoa trắng có công dụng chính là chỉ thống, tiêu thũng, trừ ho và giải độc. Theo dân gian, cà dại hoa trắng thường được sử dụng để trị ho, đau bụng và đau răng. Ngoài ra, nó còn được dùng trong một số trường hợp để cầm máu. Tuy nhiên, vì có độc tính nhẹ nên không nên dùng quá liều loại cây này.

Vì vậy người dùng cần nắm rõ đặc tính và công dụng của cây để sử dụng đúng cách, tránh gây ra tác dụng phụ không mong muốn.

Ngoài ra, có một loại cà khác là cà độc dược, đây là loại cây cực kỳ độc hại. Việc sử dụng sai cách có thể gây tử vong. Cà dại hoa trắng tuy có độc tính nhẹ hơn cà độc dược nhưng vẫn cần thận trọng khi sử dụng.

Phân biệt cà gai leo và cà dại

Hình ảnh Cà gai leo (trái), cà dại (phải)

Đặc điểm nhận biết cà gai leo

Cà gai leo là cây mọc hoang ở nhiều vùng núi thấp, trung du hay đồng bằng ven biển…Cây được tìm thấy ở mọi nơi kéo dài từ Bắc vào Nam, tuy nhiên do điều kiện khí hậu thổ nhưỡng nên cà gai leo thường phát triển ở các tính phía Bắc, Trung Bộ tiêu biểu như Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An…Cây thường mọc lẫn trong các bụi cây dại khác, ven đường, bờ ruộng…

Cà gai leo có tên khoa học Solanum procumbens Lour hoặc Solanum hainanens Hance. Hay chúng còn có tên gọi khác như cà vạnh, cà quánh, cà gai dây, cà quýnh. Trong cây cà gai leo có các thành phần hoá học như: flavonoid, các diosgenin, saponin steroid, acaloid solasodin và solasodinon, hoạt chất glycoalcaloid,…

Cà gai leo thuộc loại cây dây leo cao 0,6 – 1m với đặc điểm:

• Thân cây nhỏ, thường mọc bám lên thân cây khác hoặc bò gần sát mặt đất, có thể bò. Cành xòa rộng, có dây nhỏ nhiều gai cong vàng nhạt có phủ lông hình sao
• Lá cây mọc so le nhau, có hình thuôn hoặc bầu dục. Phiến lá nông dài khoảng 3-4cm, rộng khoảng 2-3cm, mặt trên của lá có màu xanh đậm còn mặt phía dưới lá nhạt hơn và được phủ một lớp lông tơ màu trắng.
•  Hoa trắng hoặc hoặc tím nhạt, mọc thành từng chùm. Cà gai leo loại hoa trắng với dây nhỏ hơn, chúng thường được dùng để điều chế thành thuốc. Cà gai leo loại hoa tím với dây lớn hơn, chúng không phổ biến bằng cà gai leo loại hoa trắng và ít được sử dụng hơn. Một số nơi thường trồng để làm hàng rào.
• Quả hình cầu đường kính 5-7mm, khi chín có màu đỏ.

Tìm hiểu: 6 tác dụng chính của cà gai leo

Phân biệt cà gai leo và cây cà độc dược

Hình ảnh Cà gai leo (trái), cà độc dược (phải)

Đặc điểm nhận biết cà độc dược

Cà độc dược, hay còn gọi là mạn đà la, là một loài cây cảnh có hoa đẹp, nhưng lại chứa độc tố rất cao. Việc nhận biết đúng đặc điểm của cây này là vô cùng quan trọng để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Đặc điểm nhận biết

• Thân: Thân cây cà độc dược thường cao từ 1-2m, phân nhiều cành nhánh. Thân non có màu xanh lục hoặc tím, có nhiều lông tơ ngắn.
• Lá: Lá đơn, mọc so le, hình trứng, mép lá thường có răng cưa.
• Hoa: Hoa cà độc dược rất đặc biệt, có hình dáng như những chiếc kèn trumpet. Hoa có thể có nhiều màu sắc khác nhau như trắng, tím, hồng.

Tìm hiểu thêm: Cà độc dược có công dụng gì không?

3. Bài thuốc từ cà dại hoa trắng

Dưới đây là nội dung được trình bày lại một cách khoa học và dễ nhìn hơn:

1. Bài thuốc giúp làm dịu vết ong đốt

Chuẩn bị: Quả cà dại hoa trắng và 1 ít lá lốt.

Thực hiện: Rửa sạch, sau đó giã nát và vắt lấy nước, thoa lên chỗ bị đốt.

2. Bài thuốc chữa nước ăn chân

Chuẩn bị:

• Lá phèn đen: 20 – 30g
• Lá chè xanh: 20 – 30g
• Lá lốt: 20g
• Quả cà dại hoa trắng: 20g

Thực hiện:

• Dùng lá chè xanh và lá phèn đen sắc lấy nước đặc, sau đó ngâm rửa chân trong 5 – 10 phút.
• Tiếp tục dùng lá lốt và quả cà dại, giã nát và thêm ít nước, sử dụng bông thấm dung dịch này và thoa lên vùng da chân nứt nẻ.

3. Bài thuốc chữa đau nhức răng do sâu răng

Chuẩn bị:

• Vỏ cây lai: 10g
• Vỏ cây trầu: 10g
• Rễ cây chanh: 10g
• Rễ cây cà dại: 10g

Thực hiện: Đem các vị rửa sạch, sau đó sắc đặc và dùng nước ngậm rồi nhổ đi.

Lưu ý: Không áp dụng cho người bị tăng nhãn áp.

4. Bài thuốc trị trẻ em bị đau bụng

Chuẩn bị: 1 ít hoa cà dại.

Thực hiện: Rửa sạch, hãm với nước sôi và cho trẻ uống.

5. Bài thuốc chữa ho mãn tính

Chuẩn bị: 10 – 15g rễ cà dại.

Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi hẳn.

6. Bài thuốc chữa chứng khó tiểu tiện

Chuẩn bị:

• Cành lá của cây đơn buốt
• Lá tươi của cây cà dại

Thực hiện: Rửa sạch các nguyên liệu, thái nhỏ và hãm với nước uống như trà.

7. Bài thuốc chữa đau dây thần kinh và đau lưng

Chuẩn bị:

• Kê huyết đằng: 20g
• Lá lốt: 20g
• Cà dại hoa trắng: 20g
• Dây gấm: 20g
• Thổ phục linh: 20g

Thực hiện: Đem sao vàng và sắc uống ngày dùng 1 thang. Dùng liên tục ít nhất 10 thang để nhận thấy hiệu quả.

Lưu ý chung: Người bị bệnh tăng nhãn áp không nên dùng cà dại hoa trắng.

Chia sẻ

Chia sẻ