Mục lục
Mô tả
Thân cây:
Thân cây mảnh mai, cao khoảng 10-15cm.
Lá cây:
- Lá mọc đối xứng, có hình dạng từ hình thìa ngược trứng đến hình trứng rộng.
- Kích thước lá nhỏ, dài khoảng 1-2cm, rộng 5-10mm.
- Đầu lá tròn, có khuyết nhỏ, gốc lá hẹp dần, có cựa ngắn.
- Phiến lá dày, bề mặt nhẵn.
Hoa:
- Cụm hoa dạng xim, mọc ở đỉnh thân, rộng 3-6mm, có nhiều hoa, thường có 3 nhánh.
- Hoa không có cuống.
- Đài hoa gồm 5 lá, hình mác đến hình chữ nhật hẹp, dài 2-5mm, rộng 0.7-2mm, đầu tù, gốc có cựa ngắn.
- Cánh hoa 5 cánh, màu vàng, hình mác đến hình mác-hình mũi mác, dài 6-8mm, rộng 1.5-2mm.
- Nhị hoa 10, dài bằng cánh hoa.
- Vảy 5, hình chữ nhật, dài 0.6mm, đầu tròn.
- Lá noãn 5, hình chữ nhật, dài 4-5mm, gốc dính nhau.
Quả và hạt:
- Quả nang hơi xòe ra, mặt bụng có gờ dạng túi nông.
- Hạt nhỏ, màu nâu.
Mùa hoa và quả:
- Mùa hoa: tháng 5-6.
- Mùa quả: tháng 7.
Đặc điểm vi mô:
Lá: Khí khổng phân tán hoặc tập trung thành đám, tế bào biểu bì hình chữ nhật hoặc hình dạng không đều, liên kết chặt chẽ, không có khe hở. Khí khổng hình elip, hình trứng, nắp ngoài khí khổng 1-2 lớp, nhẵn, lớp cutin nhiều nếp nhăn hoặc lượn sóng, vân sáp dạng hạt.
Thân: Gồm biểu bì, vỏ và trụ mạch. Mô mềm vỏ nằm ngoài gỗ, trong mô có nhiều tế bào khác biệt. Tế bào trong thân chứa chất màu vàng nâu.
Rễ: Từ ngoài vào trong gồm lớp bần, vỏ và bó mạch, không có tủy. Tế bào rễ chứa nhiều hạt tinh bột và chất màu vàng nâu.
Hạt phấn: Hình dạng lập thể gần hình cầu hoặc hình cầu dài. Các giai đoạn phát triển khác nhau của hạt phấn, hình thái tế bào và chất chứa bên trong sẽ có những thay đổi. Nhựa nguyên chất của libe được dự trữ dưới dạng hạt tinh bột trong mô sản xuất mật, trong thời kỳ tiết mật, nó bị thủy phân thành mật do khí khổng và tế bào biểu bì rỉ ra.
Phân bố
Chi thực vật này có khoảng 40 loài, phân bố chủ yếu ở Bắc Bán Cầu, nhưng cũng mở rộng đến châu Phi và Nam Mỹ ở Nam Bán Cầu.
Tại Trung Quốc, chi này có tới 121 loài, trong đó có 91 loài là đặc hữu, nghĩa là chỉ xuất hiện ở Trung Quốc mà không có ở nơi khác. Điều này cho thấy Trung Quốc là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của chi thực vật này.
Cây Ao diệp cảnh thiên thường sinh trưởng ở những khu vực sườn núi ẩm ướt, ở độ cao từ 600 – 1800 mét so với mực nước biển.
Cây phân bố chủ yếu tại Trung Quốc, đặc biệt ở các tỉnh:
- Miền Tây & Tây Nam: Vân Nam, Tứ Xuyên, Cam Túc, Thiểm Tây
- Miền Trung & Đông Nam: Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây, An Huy, Chiết Giang, Giang Tô, Phúc Kiến
Cây ưa môi trường mát mẻ, ẩm ướt, thích hợp với điều kiện bóng râm dưới tán cây hoặc khu vực có độ ẩm cao.
Đặc điểm sinh trưởng
- Ao diệp cảnh thiên là một loài cây thân thảo mọng nước, sống lâu năm, có khả năng bò lan trên mặt đất.
- Khả năng chịu lạnh tốt, có thể sinh trưởng ngoài trời vào mùa đông, khi đó một phần lá chuyển sang màu tím đỏ.
Ưa ánh sáng hoàn toàn, phát triển tốt khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. - Chịu hạn tốt, không cần tưới nước nhiều.
- Thời gian ra hoa: Tháng 4 – 5
- Thời gian kết quả: Tháng 6 – 7
- Đất thích hợp: Đất cát tơi xốp, thoát nước tốt.
- Nhiệt độ lý tưởng để phát triển: 15 – 26°C.
Giá trị của cây Ao diệp cảnh thiên
1. Giá trị trong cảnh quan và làm cây trang trí
Với tán lá rậm rạp và thân bò sát mặt đất, Ao diệp cảnh thiên tạo thành một lớp thảm xanh tự nhiên, mang đến vẻ đẹp hài hòa cho không gian. Đặc biệt, vào mùa đông, lá có thể chuyển sang sắc đỏ, tạo hiệu ứng màu sắc độc đáo.
Nhờ đặc tính che phủ tốt, loài cây này rất thích hợp trồng trong vườn đá, làm viền lối đi hoặc trang trí tiểu cảnh. Khi vào mùa hoa, những chùm hoa vàng rực rỡ càng làm tăng giá trị thẩm mỹ, giúp không gian thêm sinh động. Bên cạnh đó, cây có thời gian xanh kéo dài và chịu bóng tốt, tuy nhiên do lá mọng nước, dễ bị tổn thương khi giẫm đạp, nên thích hợp nhất khi trồng tại các khu vực xanh khép kín hoặc bãi cỏ trang trí.
2. Giá trị dược liệu
Bộ phận dùng: Toàn cây có thể dùng làm thuốc.
Tính vị: Vị chua, tính mát.
Công dụng:
- Thanh nhiệt, giải độc, làm mát máu, cầm máu.
- Hỗ trợ điều trị vết thương bầm tím, viêm nhiễm, nhọt độc.
- Có tác dụng lợi tiểu và hỗ trợ giảm huyết áp.
- Cải thiện tuần hoàn động mạch vành, giúp phòng ngừa bệnh tim mạch.
3. Giá trị sinh học và bảo vệ môi trường
Hàm lượng flavonoid trong lá cao, có tiềm năng sử dụng trong ngành dược phẩm.
Có khả năng hấp thụ và tích lũy kẽm (Zn) trong đất, giúp cải thiện đất ô nhiễm kim loại nặng, tạo ra giống cây tiềm năng cho xử lý đất nhiễm Zn.
4. Tiềm năng phát triển và ứng dụng
Được chú ý nhờ đặc tính dược liệu và giá trị cảnh quan cao.
Phù hợp để phát triển trong thiết kế đô thị, góp phần đa dạng sinh học và phong phú cảnh quan xanh.
Có tiềm năng lớn trong nghiên cứu và ứng dụng y học, đặc biệt là trong hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch và huyết áp cao.
