Cam thảo xuất hiện trong rất nhiều bài thuốc dân gian, thậm chí còn được chế biến thành kẹo và đồ uống quen thuộc. Nhưng với mẹ bầu, cam thảo có an toàn với mẹ và thai nhi hay không? Cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây!
Mục lục
Mẹ bầu uống cam thảo được không?
Cam thảo là dược liệu rất quen thuộc với người dân Việt Nam và dễ tìm kiếm. Chúng có tình bình, vị ngọt, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, nhuận phế, bổ tỷ vị. Cam thảo cũng được dùng để chế biến bánh kẹo, nước uống và làm vị thuốc trong Đông y.
Nghiên cứu Glaku do Đại học Helsinki, Viện Y tế và Phúc lợi Quốc gia và các bệnh viện khu vực Helsinki và Uusimaa đã chỉ ra rằng cam thảo chứa một hợp chất gọi là glycyrrhizin, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ bầu và thai nhi. Việc tiêu thụ glycyrrhizin có thể dẫn đến tăng cường tiết axit glycyrrhizic, làm ảnh hưởng đến hormone corticosteroid, gây giữ nước – giữ muối trong cơ thể ảnh hưởng đến huyết áp cho cả bà bầu và thai nhi.
Tháng 1 năm 2016 ở Phần Lan, Viện Y tế và Phúc lợi Quốc gia đã công bố các khuyến nghị về thực phẩm dành cho các gia đình có trẻ em, trong đó cam thảo được xếp vào danh mục không nên dùng cho phụ nữ mang thai.
Tại sao bà bầu không nên uống cam thảo?
Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo không chỉ gây ra tác động không mong muốn cho sức khỏe của mẹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Dưới đây là những lý do quan trọng khiến mẹ bầu không nên sử dụng cam thảo:
Tác động lên huyết áp
Glycyrrhizin có khả năng gây giữ nước và giữ muối, mất kali, và kích hoạt các thụ thể giống aldosterone → dẫn đến tăng huyết áp. Đây là yếu tố nguy hiểm đối với mẹ bầu, đặc biệt những người có nguy cơ tiền sản giật hoặc đang gặp vấn đề về tim mạch.
Một phân tích tổng hợp (meta-analysis) trên nhiều thử nghiệm lâm sàng cũng chỉ ra glycyrrhizin làm tăng cả huyết áp tâm thu và tâm trương.
Ảnh hưởng nội tiết
Hoạt chất này có thể làm rối loạn cortisol, hormone cần thiết để duy trì trạng thái cân bằng trong thai kỳ. Khi cortisol bị ảnh hưởng, cơ thể mẹ sẽ chịu áp lực lớn hơn, từ đó tác động tiêu cực đến sức khỏe và quá trình mang thai.
Một số nghiên cứu cụ thể:
- Glycyrrhizin ức chế men 11β-HSD2, đây là men quan trọng để chuyển cortisol hoạt động thành dạng bất hoạt (cortisone) tại nhau thai, dẫn đến sự tiếp xúc cao hơn của thai nhi với cortisol mẹ.
- Một nghiên cứu theo dõi trẻ con (sinh ra từ mẹ dùng nhiều cam thảo) cho thấy khi lớn lên, các bé có mức cortisol khi thức dậy cao hơn ~19%, và khi stress vẫn giữ cortisol cao hơn nhóm không tiếp xúc cao.
Nguy cơ sinh non
Một số nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ cam thảo liều cao trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân và khó phát triển toàn diện.
- Nghiên cứu với hơn 1,000 phụ nữ Phần Lan cho thấy tiêu thụ glycyrrhizin (cam thảo) cao (≥ 500 mg/tuần) làm tăng đáng kể nguy cơ sinh trước 38 tuần.
- Kết quả tương tự trong nghiên cứu case-control: nguy cơ sinh non < 37 tuần cao hơn ở nhóm dùng nhiều cam thảo.
Ảnh hưởng đến trí não
Nghiên cứu được Giáo sư Jonathan Seckl từ Trung tâm Khoa học Tim mạch của Đại học Edinburgh cho biết: “Ăn uống cam thảo khi mang thai có thể ảnh hưởng đến hành vi hoặc chỉ số IQ của trẻ và cho thấy tầm quan trọng của nhau thai trong việc ngăn ngừa các hormone gây căng thẳng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức của trẻ”.
Những phụ nữ ăn hơn 500mg glycyrrhizin mỗi tuần – tương đương với 100g cam thảo nguyên chất – có nhiều khả năng sinh con với mức độ thông minh thấp hơn và gặp nhiều vấn đề về hành vi hơn. Cụ thể như chúng sẽ gặp phải chứng rối loạn tăng động giảm chú ý, nhận thức kém, khả năng ghi nhớ kém,…
Người ta cho rằng một thành phần trong cam thảo có tên là glycyrrhizin có thể làm suy yếu nhau thai, khiến hormone gây căng thẳng truyền từ mẹ sang con. Mức độ cao của các hormone được gọi là glucocorticoids, chúng gây ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi và có liên quan đến rối loạn hành vi ở trẻ em.
Trẻ dậy thì sớm
Uống cam thảo cũng có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu mẹ bầu sử dụng trong thời gian dài với số lượng lớn. Mẹ bầu thai nhi nam khi có nhiều nồng độ estrogen sẽ gây ra tình trạng bất thường ở tinh hoàn, khả năng cao dẫn đến vô sinh ở nam giới. Còn đối với thai nhi nữ, khi có nhiều nồng độ estrogen ở giai đoạn phát triển sẽ dậy thì sớm, gặp các vấn đề liên quan đến sinh sản.
Ở một nghiên cứu khác, những bé gái sinh ra từ bà bầu tiêu thụ lượng lớn cam thảo trong thời kỳ thai nghén thường bắt đầu giai đoạn dậy thì sớm hơn so với những bé gái có mẹ bầu ít hoặc không tiêu thụ cam thảo.
Lỡ uống cam thảo khi mang thai có sao không?
Theo như những nghiên cứu ở trên, cam thảo được cho vào danh sách không nên ăn của mẹ bầu. Thế nhưng với một lượng nhỏ như hương kẹo cam thảo hoặc nước uống hương cam thảo thì không gây nhiều nguy hiểm. Theo Đông y, liều dùng khuyến nghị với mẹ bầu là khoảng 4-6gr/ ngày.
Mức độ ảnh hưởng còn tùy lượng sử dụng và tần suất. Nguyên tắc uống cam thảo là không được dùng liên tục trong khoảng thời gian dài và không ăn thường xuyên. Tuyệt đối không sử dụng các bài thuốc đông y trị bệnh có chứa dược liệu là cam thảo.
Nếu mẹ lỡ dùng nhiều hoặc dùng liên tục, cần thận trọng hơn và nên:
- Báo cho bác sĩ sản khoa để được đánh giá tổng thể
- Kiểm tra huyết áp định kỳ
- Theo dõi cử động thai để đảm bảo bé phát triển bình thường
Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu, chóng mặt, phù, tim đập nhanh hoặc mệt mỏi, mẹ nên đi khám ngay để được xử lý kịp thời.
Mẹ bầu có thể dùng gì thay cam thảo?
Nếu mẹ bầu cần làm dịu họng, giảm ho hoặc muốn uống thảo mộc giải tỏa căng thẳng nhưng phải tránh cam thảo, vẫn có nhiều lựa chọn an toàn hơn. Những nguyên liệu dưới đây lành tính và được đánh giá phù hợp cho thai kỳ:
- Trà gừng: Giúp ấm bụng, giảm buồn nôn, giảm ho.
- Trà bạc hà: Giảm khó chịu đường tiêu hóa, giúp thư giãn.
- Trà hoa cúc: Hỗ trợ ngủ ngon, làm dịu thần kinh.
- Mật ong (nước ấm – chanh – gừng): Làm dịu cổ họng, kháng khuẩn tự nhiên.
- Các bài thuốc ho an toàn theo chỉ định bác sĩ: Đảm bảo phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ.
Những lựa chọn này giúp mẹ vừa cải thiện triệu chứng khó chịu vừa đảm bảo an toàn cho thai nhi. Nếu có bệnh lý nền hoặc triệu chứng kéo dài, mẹ vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thảo mộc nào.
Cam thảo có thể gây một số rủi ro cho thai nhi, nên mẹ bầu tốt nhất là tránh dùng. Nếu lỡ uống một chút, mẹ không cần quá lo, nhưng hãy chú ý sức khỏe và liên hệ bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường. Để an toàn, mẹ bầu hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi muốn sử dụng bất kỳ loại thảo dược nào.
Đọc thêm: Sử dụng cam thảo đất trị ho hiệu quả
