Dầu gấc được xem là “vàng đỏ” nhờ chứa nhiều dưỡng chất quý như beta-carotene, lycopene và vitamin E. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách tự làm dầu gấc đúng chuẩn để giữ trọn dinh dưỡng và tránh hỏng. Bài viết sẽ hướng dẫn bạn cách chế biến và sử dụng dầu gấc hiệu quả nhất.
Mục lục
Giá trị dinh dưỡng của dầu gấc
Dầu gấc là loại dầu được chiết xuất từ phần màng đỏ của quả gấc chín – nơi chứa hàm lượng dưỡng chất cao nhất của loại trái cây này. Nhờ màu đỏ cam đặc trưng và tính an toàn, dầu gấc được sử dụng rộng rãi trong nấu ăn, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.
Theo Học viện Dinh dưỡng Thể thao Canada, giá trị dinh dưỡng trong 100 g gấc chứa:
- 10 g carbohydrate
- 1,6 g chất xơ
- 2 g protein
- 8 g chất béo
- Một số dưỡng chất khác như: Canxi, kali, magiê và mangan.
Trong đó:
- Lycopene: chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào và làm đẹp da.
- Beta-carotene (tiền vitamin A): tốt cho mắt, da và hệ miễn dịch.
- Vitamin E: chống lão hóa, dưỡng ẩm, hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
- Các acid béo tốt: giúp hấp thu vitamin và nuôi dưỡng cơ thể hiệu quả hơn.
Nhờ sự kết hợp tự nhiên này, dầu gấc được xem là một trong những loại dầu giàu dinh dưỡng nhất trong thực phẩm Việt.
Hiện nay, nhiều người lựa chọn tự làm dầu gấc tại nhà vì muốn kiểm soát chất lượng và đảm bảo sản phẩm hoàn toàn nguyên chất, không pha tạp hay chứa chất bảo quản. Theo dõi phần tiếp theo đây tôi sẽ trình bày phần hướng dẫn cách chế biến dầu gấc tại nhà.
Cách chế biến dầu gấc tại nhà
Dưới đây là những cách chế biến dầu gấc phổ biến, dễ thực hiện và phù hợp cho cả người mới bắt đầu.
Chuẩn bị nguyên liệu
Để làm dầu gấc ngon và giữ được màu đỏ tự nhiên, bạn cần chuẩn bị:
- Gấc chín: chọn quả già, gai nở đều, có mùi thơm đặc trưng.
- Dầu nền: dầu ăn, dầu dừa hoặc dầu oliu tùy sở thích.
- Dụng cụ: nồi, chảo chống dính, rây lọc, muỗng gỗ, và hũ thủy tinh sạch để bảo quản.
Chế biến
a. Cách làm dầu gấc bằng phương pháp đun nóng
Đây là cách làm truyền thống, cho thành phẩm nhanh và giữ được mùi vị đặc trưng của gấc.
- Bước 1: Bổ đôi quả gấc chín, lấy hết hạt có màng nhầy màu đỏ, dàn mỏng lên khay men hay mâm nhôm, đem phơi nắng hoặc sấy ở nhiệt độ 50-60o C cho se màng đến khi sờ không dính tay.
- Bước 2:Dùng dao tách màng ra khỏi hạt. Tiếp tục phơi hoặc sấy cho màng khô kiệt, đem xay hoặc cắt nhỏ, rồi cho vào chõ, đồ chín, ép nóng được hỗn hợp dầu gấc.
- Bước 3: Đun cách thủy hỗn hợp dầu cho bốc hết hơi nước, nếu không dầu sẽ biến màu và mất tác dụng sau hơn 1-2 tháng.
==> Dầu gấc thu được có màu đỏ cam, mùi vị thơm ngon. Thông thường, cứ 30-50 quả gấc sẽ được 1 lít dầu nguyên chất.
Lưu ý quan trọng:
- Giữ lửa nhỏ để tránh cháy khét làm mất dưỡng chất.
- Không đun quá lâu vì dễ làm dầu bị sẫm màu và giảm chất lượng.
b. Cách làm dầu gấc bằng phương pháp ngâm lạnh
Phương pháp này không dùng nhiệt, giúp bảo toàn tối đa các hoạt chất tự nhiên.
Các bước thực hiện:
- Tách màng gấc, mang đi phơi hoặc sấy nhẹ để giảm độ ẩm.
- Cho màng gấc vào hũ và đổ ngập dầu nền.
- Ngâm từ 3–4 tuần, lắc nhẹ định kỳ để dưỡng chất hòa tan tốt hơn.
- Lọc lấy dầu và cho vào hũ sạch.
Ưu điểm – Nhược điểm:
- Ưu điểm: Giữ dưỡng chất tốt, màu đẹp, mùi nhẹ.
- Nhược điểm: Thời gian lâu, dễ bị mốc nếu màng gấc còn ẩm.
c. Cách làm dầu gấc bằng nồi chiên không dầu
Đây là lựa chọn hiện đại, tiết kiệm thời gian và hạn chế dùng nhiệt trực tiếp.
Hướng dẫn các bước:
- Tách màng gấc và sấy trong nồi chiên không dầu 70–80°C cho đến khi se và khô đều.
- Cho màng gấc đã sấy vào hũ và đổ dầu nền ngập hoàn toàn.
- Ngâm từ 1–2 tuần, sau đó lọc lấy dầu.
Lưu ý:
- Nên sấy ở nhiệt độ thấp để tránh cháy cạnh.
- Trải đều màng gấc để sấy khô đồng nhất.
Bảo quản dầu gấc sau khi chế biến
Dầu gấc sau khi làm xong cần được bảo quản đúng cách để giữ chất lượng lâu dài.
Cách bảo quản:
- Đựng trong hũ thủy tinh tối màu, đậy kín nắp.
- Để nơi khô thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp; tốt nhất để ngăn mát tủ lạnh.
Thời gian sử dụng:
- Phương pháp đun nóng: khoảng 3–6 tháng.
- Phương pháp ngâm lạnh: 2–3 tháng, tùy mức độ khô của màng gấc.
Cách sử dụng dầu gấc hiệu quả
Sau khi chọn được loại dầu gấc chất lượng, cách dùng đúng là yếu tố quyết định để phát huy tối đa lợi ích mà không gây tác dụng phụ. Tùy vào mục đích chăm sóc sức khỏe, làm đẹp hay bổ sung dinh dưỡng, bạn có thể áp dụng các phương pháp dưới đây.
1. Uống dầu gấc đúng liều lượng
- Người lớn: 1–2 ml/ngày (khoảng 1 muỗng cà phê nhỏ).
- Trẻ em trên 2 tuổi: 0,5–1 ml/ngày, ưu tiên dạng siro hoặc viên mềm.
- Không nên uống quá liều vì dầu gấc rất giàu beta-caroten, dùng nhiều dễ gây vàng da, nóng trong.
- Cách dùng tốt nhất: uống sau bữa ăn để tăng hấp thu vitamin tan trong dầu (A, E).
2. Dùng dầu gấc để nấu ăn
- Thêm 1–2 thìa nhỏ dầu gấc vào cháo, súp, canh cho trẻ hoặc người lớn để tăng giá trị dinh dưỡng.
- Trộn nước chấm, làm sốt, trộn salad để giữ nguyên dưỡng chất mà không cần đun nóng.
- Không nên dùng dầu gấc để chiên rán vì nhiệt cao làm giảm các hoạt chất có lợi.
3. Bôi ngoài da để dưỡng da – làm mờ thâm
Dầu gấc chứa nhiều beta-caroten và lycopen giúp tái tạo da, làm mờ thâm và giảm lão hóa.
Cách làm:
- Làm sạch da → thoa 1 lớp mỏng dầu gấc → massage nhẹ 3–5 phút.
- Để 20–30 phút rồi rửa lại hoặc để qua đêm nếu da khỏe.
- Áp dụng 3–4 lần/tuần để da sáng mịn và đều màu.
- Hiệu quả tốt cho: da khô, da thâm mụn, da nhiều vết nám nhẹ.
4. Dưỡng môi mềm mịn
- Thoa 1–2 giọt dầu gấc lên môi trước khi ngủ.
- Sau 3–5 ngày môi giảm nứt nẻ, hồng và mềm hơn nhờ vitamin E tự nhiên.
5. Hỗ trợ thị lực
- Nhờ hàm lượng provitamin A cao, dầu gấc giúp cải thiện khô mắt, nhức mỏi mắt.
- Cách dùng: uống đúng liều hoặc bổ sung cùng bữa ăn tối để mắt hấp thu tốt hơn.
6. Kết hợp dầu gấc với các nguyên liệu khác
- Dầu gấc + mật ong: dưỡng ẩm, làm sáng da.
- Dầu gấc + nha đam: giúp phục hồi da cháy nắng.
- Dầu gấc + sữa chua không đường: làm mặt nạ dưỡng sáng mịn.
Lưu ý khi sử dụng dầu gấc
Dù dầu gấc mang lại nhiều lợi ích sức khỏe và làm đẹp, việc sử dụng đúng cách là rất quan trọng để tránh tác dụng phụ và giữ được dưỡng chất tối đa.
Sử dụng đúng liều lượng
- Không nên dùng quá 1–2 ml/ngày cho người lớn và 0,5–1 ml/ngày cho trẻ em.
- Dùng quá liều có thể gây vàng da, nóng trong hoặc khó tiêu.
- Nên uống sau bữa ăn để cơ thể hấp thu vitamin tan trong dầu tốt nhất.
Tránh đun nóng quá mức
- Khi nấu ăn, chỉ nên thêm dầu gấc vào món chín hoặc dùng để trộn salad, làm sốt.
- Tránh chiên rán ở nhiệt độ cao vì sẽ phá hủy các hoạt chất như beta-carotene, lycopen và vitamin E.
Kiểm tra chất lượng dầu gấc
- Chọn dầu gấc nguyên chất, không pha tạp hay chất bảo quản.
- Tránh sử dụng dầu đổi màu, có mùi ôi hoặc để quá lâu vì dễ bị hỏng và mất dinh dưỡng.
Lưu ý khi dùng ngoài da
- Thoa một lượng vừa phải để tránh bít tắc lỗ chân lông.
- Nên thử trên một vùng da nhỏ trước khi dùng toàn mặt, đặc biệt với da nhạy cảm.
Không thay thế thuốc chữa bệnh
- Dầu gấc bổ sung dưỡng chất và hỗ trợ sức khỏe, nhưng không thể thay thế thuốc chuyên khoa.
- Người đang điều trị bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Dầu gấc là nguồn dưỡng chất tự nhiên quý giá, giúp bổ sung vitamin, chống oxy hóa, chăm sóc da và hỗ trợ sức khỏe toàn diện. Việc tự chế biến tại nhà giúp đảm bảo nguyên chất, an toàn và tiết kiệm chi phí. Sử dụng đúng cách, đúng liều lượng sẽ giúp bạn tận dụng tối đa lợi ích của dầu gấc trong nấu ăn, làm đẹp và bổ sung dinh dưỡng hàng ngày.
