Quất hồng bì – loại quả nhỏ bé nhưng ẩn chứa nhiều giá trị y học trong dân gian. Với hương thơm dịu và vị chua nhẹ, quất hồng bì từ lâu được dùng làm bài thuốc hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho và tăng cường sức khỏe. Cùng khám phá những công dụng và cách sử dụng hiệu quả của vị thuốc tự nhiên này trong bài viết dưới đây.
Mục lục
1. Thông tin về cây Quất hồng bì
Quất hồng bì là một loại quả có nguồn gốc từ các vùng núi phía Bắc Việt Nam, phổ biến tại các tỉnh như Bắc Giang, Cao Bằng và Lạng Sơn. Loại quả này thường được trồng trong vườn nhà hoặc rừng bán tự nhiên, được người dân thu hái khi chín mọng.
Về hình thái, quất hồng bì có kích thước nhỏ, đường kính từ 2–3 cm, khi chín chuyển từ màu vàng cam sang đỏ rực. Quả có vị chua nhẹ, hương thơm dịu đặc trưng, bên trong chứa một vài hạt nhỏ. Đây là loại quả dễ nhận biết và được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian nhờ mùi thơm và vị đặc trưng.
Bộ phận làm thuốc gồm:
- Hạt và vỏ rễ: vị đắng, cay, tính ấm, giúp giảm đau, lợi tiêu hóa; thường dùng cho đau dạ dày, đau thượng vị hoặc co thắt tiêu hóa, phụ nữ sau sinh.
- Lá: hỗ trợ chữa cảm mạo, sốt, sốt rét; còn dùng để gội đầu, giúp tóc mượt, sạch gàu.
- Quả: giúp người tiêu hóa kém, buồn nôn, ho kéo dài; ho cấp tính hoặc do lao cần phối hợp điều trị chuyên khoa.
Tác dụng của quất hồng bì
Quất hồng bì chứa nhiều hoạt chất quý, điển hình là flavonoid, vitamin C, tinh dầu cùng một số hợp chất phenolic. Những thành phần này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:
- Flavonoid: giúp chống viêm, kháng khuẩn và bảo vệ cơ thể trước các gốc tự do.
- Vitamin C: tăng cường miễn dịch, hỗ trợ cơ thể phòng chống bệnh tật và nâng cao sức đề kháng.
- Tinh dầu tự nhiên: hỗ trợ long đờm, giảm ho, làm dịu hệ hô hấp và kích thích tiêu hóa.
Nhờ những dược tính này, quất hồng bì từ lâu được dùng trong dân gian để chế biến các bài thuốc hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho, chống viêm và tăng cường sức khỏe tổng thể.
Hỗ trợ tiêu hóa và giảm ho
Quất hồng bì chứa tinh dầu thơm có khả năng làm ấm đường hô hấp, giúp long đờm và làm dịu cơn ho hiệu quả. Đây là lý do dân gian thường ngâm quất hồng bì với mật ong để dùng trong các trường hợp ho dai dẳng, đờm đặc, khó thở.
Ngoài ra, vị chua thanh cùng enzyme tự nhiên trong quả giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy hơi, buồn nôn và hỗ trợ những người có hệ tiêu hóa hoạt động kém.
Chống viêm và tăng cường miễn dịch
Các flavonoid và vitamin C có trong quất hồng bì hoạt động như chất chống viêm tự nhiên, giúp giảm các phản ứng sưng viêm trong cơ thể. Đồng thời, vitamin C góp phần tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại virus, vi khuẩn và cải thiện khả năng phục hồi khi ốm.
Nhờ những dược tính này, quất hồng bì thường được dùng trong các bài thuốc dân gian để làm dịu triệu chứng cảm lạnh, cảm cúm hoặc mệt mỏi.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Một số nghiên cứu dân gian và kinh nghiệm truyền miệng cho thấy quất hồng bì có khả năng hỗ trợ giảm mỡ máu nhờ các hợp chất phenolic. Khi mỡ máu giảm, tuần hoàn máu được cải thiện, giúp giảm gánh nặng lên tim và hỗ trợ sức khỏe tim mạch tổng thể.
Việc sử dụng quất hồng bì đúng cách giúp cơ thể hấp thu lượng chất chống oxy hóa cần thiết, góp phần giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, ổn định huyết áp và cải thiện lưu thông máu.
3. Một số bài thuốc về quất hồng bì
Dựa trên các dược tính nổi bật như hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho, chống viêm và cải thiện tuần hoàn, quất hồng bì được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian đơn giản mà hiệu quả. Dưới đây là những cách áp dụng phổ biến nhất.
Bài thuốc giảm ho, long đờm
+) Quất hồng bì ngâm mật ong
- Nguyên liệu: 300g quất hồng bì tươi, 300ml mật ong.
- Cách làm: Rửa sạch quả, để ráo, đập nhẹ vỏ cho tinh dầu dễ tiết ra. Cho vào hũ thủy tinh và đổ mật ong ngập mặt.
- Cách dùng: Uống 1–2 thìa mỗi sáng hoặc khi xuất hiện triệu chứng ho.
- Công dụng: Làm ấm đường hô hấp, giảm ho, long đờm, dịu cổ họng.
+) Quất hồng bì hấp đường: Đem quất hồng bì hấp với đường, mỗi ngày uống 4 – 6g sẽ có tác dụng chữa ho rất tốt.
Bài thuốc hỗ trợ tiêu hóa
- Nguyên liệu: 10–15 quả tươi hoặc 20g quả khô.
- Cách làm: Sắc với 500–700 ml nước đến khi còn 2/3.
- Cách dùng: Uống ấm sau bữa ăn 1–2 lần/ngày.
- Công dụng: Kích thích tiêu hóa, giảm buồn nôn, hỗ trợ tình trạng đầy bụng, khó tiêu.
Bài thuốc giải cảm, tăng sức đề kháng
- Nguyên liệu: Một nắm lá quất hồng bì tươi (20–30g).
- Cách làm: Rửa sạch, sắc với 700 ml nước còn khoảng 300 ml.
- Cách dùng: Uống 1–2 lần khi có triệu chứng cảm mạo nhẹ.
- Công dụng: Giảm sốt, giảm đau đầu, nhờ khả năng chống viêm và tăng đề kháng tự nhiên.
Bài thuốc hỗ trợ tim mạch, giảm mỡ máu
- Nguyên liệu: 10g quất hồng bì khô.
- Cách làm: Hãm với nước sôi trong 10 phút như pha trà.
- Cách dùng: Uống hằng ngày, tốt nhất sau bữa ăn.
- Công dụng: Cung cấp chất chống oxy hóa, hỗ trợ cải thiện tuần hoàn, giảm mỡ máu mức độ nhẹ.
Lưu ý khi sử dụng các bài thuốc từ quất hồng bì
Dù quất hồng bì là vị thuốc dân gian lành tính, việc sử dụng cần đúng cách để đạt hiệu quả và tránh tác dụng phụ không mong muốn. Dưới đây là những điểm quan trọng bạn cần lưu ý:
Không dùng quá liều hoặc dùng kéo dài
Quất hồng bì có vị chua và chứa nhiều hoạt chất kích thích hệ tiêu hóa. Việc dùng quá nhiều hoặc dùng liên tục trong thời gian dài có thể gây khó chịu dạ dày, nóng rát hoặc rối loạn tiêu hóa. Chỉ nên dùng theo đợt, đặc biệt khi sử dụng để trị ho hoặc đầy bụng.
Thận trọng với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền
- Trẻ dưới 1 tuổi không nên dùng các bài thuốc ngâm mật ong.
- Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng để tránh kích thích co bóp tử cung hoặc ảnh hưởng tiêu hóa.
- Người bị đau dạ dày nặng, viêm loét hoặc trào ngược cần hạn chế dùng vì vị chua có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Cẩn trọng khi đang dùng thuốc Tây y
- Quất hồng bì chứa tinh dầu và các hợp chất có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu thuốc.
- Nếu bạn đang điều trị ho, cảm cúm, viêm họng hoặc các bệnh lý mãn tính bằng thuốc Tây, nên hỏi ý kiến bác sĩ để tránh tương tác không mong muốn.
- Trường hợp ho kéo dài, ho do lao hoặc viêm phổi: chỉ dùng quất hồng bì hỗ trợ, không thay thế điều trị chuyên khoa.
Chọn nguyên liệu sạch, tránh nhiễm thuốc bảo vệ thực vật
Quả, lá hay rễ đều phải được rửa sạch trước khi dùng. Nên ưu tiên mua sản phẩm sạch, tránh sâu bệnh và phun thuốc bảo vệ thực vật.
Quất hồng bì là vị thuốc dân gian quen thuộc, mang lại nhiều lợi ích như hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho, tăng sức đề kháng và cải thiện tuần hoàn. Hãy áp dụng linh hoạt các bài thuốc phù hợp với nhu cầu của mình để chăm sóc sức khỏe an toàn và hiệu quả.
Nguồn: Tổng hợp
