Thời tiết giao mùa khiến nhiều người dễ bị cảm lạnh, ho sốt nhưng lại ngại dùng thuốc tây ngay từ đầu. Những cây dược liệu trị cảm lạnh quen thuộc quanh ta không chỉ lành tính mà còn giúp làm ấm cơ thể, giảm triệu chứng nhanh khi bệnh mới khởi phát. Hiểu đúng và dùng đúng cây thuốc sẽ giúp bạn vượt qua cảm lạnh nhẹ một cách an toàn, tự nhiên.
Mục lục
Khi nào nên dùng cây dược liệu trị cảm lạnh?
Cảm lạnh là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp trên, thường bùng phát khi thời tiết giao mùa, thay đổi nhiệt độ đột ngột. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện quen thuộc như sổ mũi, hắt hơi, nghẹt mũi, đau rát họng, ho nhẹ, sốt nhẹ, cơ thể mệt mỏi. Phần lớn các trường hợp cảm lạnh đều ở mức độ nhẹ và có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách.
Cây dược liệu trị cảm lạnh nên được sử dụng khi:
- Triệu chứng mới xuất hiện, chưa sốt cao, chưa biến chứng.
- Người bệnh muốn giảm triệu chứng tự nhiên, hạn chế dùng thuốc tân dược ngay từ đầu.
- Người có cơ địa nhạy cảm, dễ mệt khi dùng thuốc, hoặc chỉ bị cảm do nhiễm lạnh, thay đổi thời tiết.
Tuy nhiên, không nên tự điều trị tại nhà bằng cây dược liệu trong các trường hợp sau:
- Sốt cao kéo dài, không hạ sau 1–2 ngày.
- Ho nặng, khó thở, đau tức ngực, nghi ngờ biến chứng hô hấp.
- Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi, người cao tuổi có bệnh nền, phụ nữ mang thai.
Việc nhận diện đúng mức độ cảm lạnh sẽ giúp người bệnh lựa chọn thời điểm dùng cây dược liệu phù hợp, tránh chủ quan và đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Tham khảo thêm: Top 10 dược liệu giúp tăng đề kháng mùa lạnh
Các cây dược liệu trị cảm lạnh được dùng phổ biến
Khi cảm lạnh mới khởi phát, việc lựa chọn cây dược liệu trị cảm lạnh phù hợp có thể giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi mà không cần phụ thuộc sớm vào thuốc tân dược. Ưu điểm của các cây thuốc này là dễ tìm, lành tính, dễ áp dụng tại nhà, đặc biệt phù hợp với cảm lạnh do thời tiết giao mùa. Dưới đây là những cây dược liệu được sử dụng phổ biến nhất cùng công dụng và cách dùng cụ thể.
1. Gừng – Cây dược liệu trị cảm lạnh
Gừng có tính ấm, vị cay, giúp làm ấm cơ thể, thúc đẩy lưu thông khí huyết, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác ớn lạnh, ho và đờm khi bị cảm.
Công dụng nổi bật:
- Làm ấm cơ thể, giảm run lạnh, lạnh tay chân.
- Giảm ho, long đờm, dịu cổ họng.
- Hỗ trợ hạ sốt nhẹ do cảm lạnh.
Cách dùng gừng hiệu quả:
- Trà gừng ấm: Gừng tươi thái lát mỏng, hãm với nước nóng, có thể thêm chút mật ong để dễ uống.
- Gừng hấp mật ong: Gừng giã dập, hấp cách thủy với mật ong, dùng khi ho hoặc rát họng.
Phù hợp với: Người bị cảm lạnh do nhiễm lạnh, dầm mưa, ngồi điều hòa lâu, tay chân lạnh.
2. Tía tô – Giải cảm, hỗ trợ ra mồ hôi
Tía tô là cây dược liệu quen thuộc trong các bài thuốc dân gian giải cảm, đặc biệt hiệu quả với cảm lạnh do phong hàn.
Công dụng:
- Giải cảm, giúp cơ thể ra mồ hôi nhẹ để đào thải lạnh.
- Giảm nghẹt mũi, đau đầu, mệt mỏi.
- Hỗ trợ làm ấm và phục hồi sức lực.
Cách dùng phổ biến:
- Cháo tía tô: Nấu cháo loãng, cho lá tía tô thái nhỏ vào khi cháo chín, ăn nóng.
- Nước tía tô nấu gừng: Kết hợp tăng hiệu quả làm ấm và giải cảm.
Phù hợp: Người mới chớm cảm khi thời tiết thay đổi đột ngột, sáng nắng – chiều mưa.
3. Kinh giới – Hỗ trợ hạ sốt, giảm đau họng
Kinh giới thường được dùng phối hợp trong các bài thuốc giải cảm nhờ khả năng kháng viêm nhẹ và làm dịu đường hô hấp.
Công dụng:
- Hỗ trợ hạ sốt nhẹ.
- Giảm đau rát, ngứa họng, ho khan.
- Giúp cơ thể dễ chịu hơn khi cảm lạnh kéo theo đau đầu.
Cách dùng:
- Kinh giới nấu nước uống: Dùng lá tươi hoặc khô, nấu nước uống ấm.
- Kết hợp với tía tô: Tăng tác dụng giải cảm, ra mồ hôi.
4. Húng chanh (tần dày lá) – Trị ho, cảm lạnh
Húng chanh có mùi thơm đặc trưng, chứa tinh dầu giúp kháng khuẩn, giảm ho và làm dịu cổ họng, thường được dùng cho cả người lớn và trẻ em.
Công dụng:
- Giảm ho, đặc biệt là ho khan, ho do cảm lạnh.
- Dịu cổ họng, giảm khò khè.
- Hỗ trợ cải thiện cảm lạnh nhẹ ở trẻ.
Cách dùng phổ biến:
Húng chanh hấp đường phèn: Lá rửa sạch, giã dập, hấp cách thủy với đường phèn, dùng nước uống.
Lưu ý: Với trẻ nhỏ, chỉ dùng lượng vừa phải, không tự ý dùng kéo dài hoặc thay thế thuốc khi trẻ có dấu hiệu nặng.
5. Sả – Giải cảm, thông mũi hiệu quả
Sả có tính ấm, mùi thơm dễ chịu, giúp giải cảm, giảm nghẹt mũi và đau đầu khi cảm lạnh.
Công dụng:
- Làm ấm cơ thể, hỗ trợ giải cảm.
- Thông mũi, giảm đau đầu, mệt mỏi.
Cách dùng:
- Nước sả gừng: Đập dập sả, nấu cùng gừng uống ấm.
- Xông hơi sả – lá chanh: Giúp thông thoáng đường hô hấp, ra mồ hôi nhẹ.
Việc lựa chọn đúng cây dược liệu trị cảm lạnh theo từng biểu hiện sẽ giúp tăng hiệu quả cải thiện triệu chứng và rút ngắn thời gian hồi phục, đặc biệt trong giai đoạn cảm lạnh mới khởi phát.
Tham khảo thêm: TIP 7 bí quyết trị cảm hiệu quả từ củ tỏi tía
Bài thuốc từ cây dược liệu trị cảm lạnh dễ áp dụng
Bên cạnh việc lựa chọn đúng cây dược liệu trị cảm lạnh, cách sử dụng cũng quyết định lớn đến hiệu quả. Các bài thuốc dân gian dưới đây được áp dụng rộng rãi vì nguyên liệu dễ tìm, cách làm đơn giản, phù hợp khi cảm lạnh mới khởi phát.
Bài thuốc xông giải cảm (sả – lá chanh – tía tô)
Xông hơi là phương pháp giúp làm ấm cơ thể, thông mũi, ra mồ hôi nhẹ, từ đó hỗ trợ giải cảm nhanh chóng.
Cách làm:
- Chuẩn bị: sả đập dập, lá chanh, lá tía tô (có thể thêm kinh giới).
- Đun sôi tất cả với lượng nước vừa đủ trong 5–10 phút.
- Dùng khăn trùm kín đầu, xông hơi 10–15 phút.
Lưu ý khi xông:
- Xông ở nơi kín gió, sau xông lau khô người và giữ ấm.
- Không xông khi sốt cao, cơ thể quá mệt hoặc ra nhiều mồ hôi.
Bài thuốc uống (gừng – mật ong – chanh)
Bài thuốc uống từ gừng giúp làm ấm bên trong, kết hợp mật ong và chanh giúp dịu họng, giảm ho và tăng sức đề kháng.
Cách làm:
- Gừng tươi thái lát mỏng, hãm với nước nóng.
- Thêm mật ong và vài giọt nước cốt chanh khi nước còn ấm.
- Uống từng ngụm nhỏ, 1–2 lần/ngày.
Phù hợp với: Người cảm lạnh kèm ho nhẹ, rát họng, mệt mỏi.
Cháo giải cảm (tía tô – kinh giới)
Cháo giải cảm vừa dễ tiêu, dễ hấp thu, vừa giúp cơ thể ra mồ hôi nhẹ để đẩy nhanh quá trình hồi phục.
Cách làm:
- Nấu cháo loãng từ gạo tẻ.
- Khi cháo chín, cho lá tía tô và kinh giới thái nhỏ vào, đảo đều rồi tắt bếp.
- Ăn khi còn nóng, sau đó nghỉ ngơi và giữ ấm.
Phù hợp: Người mới chớm cảm, người mệt, chán ăn.
Lưu ý khi dùng cây dược liệu trị cảm lạnh
Dù là phương pháp tự nhiên, việc dùng cây dược liệu trị cảm lạnh vẫn cần đúng cách để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
- Không lạm dụng, không dùng kéo dài nhiều ngày liên tục.
- Không thay thế hoàn toàn thuốc điều trị khi bệnh nặng hoặc có biến chứng.
- Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có bệnh nền cần thận trọng, nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi dùng.
- Kết hợp nghỉ ngơi đầy đủ, giữ ấm cơ thể, uống nhiều nước ấm để hỗ trợ phục hồi nhanh hơn.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Không phải trường hợp cảm lạnh nào cũng phù hợp để tự điều trị tại nhà. Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu sau:
- Sốt cao trên 38,5°C hoặc sốt không giảm sau 1–2 ngày.
- Ho kéo dài trên 5–7 ngày, ho nhiều, đau ngực, khó thở.
- Trẻ em mệt lả, bỏ ăn, quấy khóc, thở nhanh hoặc khó thở.
Việc thăm khám kịp thời giúp loại trừ các bệnh lý nguy hiểm và tránh biến chứng không mong muốn.
Cây dược liệu trị cảm lạnh là giải pháp tự nhiên, phù hợp khi bệnh ở mức độ nhẹ và mới khởi phát, đặc biệt trong giai đoạn thời tiết giao mùa. Hiệu quả chỉ đạt tối ưu khi chọn đúng cây, dùng đúng cách và đúng thời điểm, kết hợp chăm sóc cơ thể hợp lý. Bên cạnh điều trị, chủ động phòng cảm lạnh bằng cách giữ ấm, nâng cao sức đề kháng vẫn là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
